Viking-schildknop (umbo), 2 mm staal
Viking-schildknop (umbo), 2 mm staal.
Krijger, als je een Viking-, Saksisch of vroegmiddeleeuws schild bouwt, vormt deze robuuste stalen schildknop een functioneel en opvallend middelpunt. De koepelvormige kap biedt beschermende ruimte voor de hand achter een centrale greep, terwijl de brede rand – voorzien van zes montagegaten – het mogelijk maakt om de knop stevig met klinknagels aan het houten schildoppervlak te bevestigen. De schildknop is vervaardigd uit zacht staal met een dikte van ongeveer 1,9 mm. Het donkere oppervlak vertoont subtiele, onregelmatige sporen van handmatige afwerking, wat het een uitgesproken rustiek karakter geeft. Klinknagels en sluitringen voor de montage worden meegeleverd.
De schildknop beschermde de hand achter het schild
De schildknop, of *umbo*, was al bekend in de oudheid en speelde een cruciale rol bij talloze vroegmiddeleeuwse schildtypen. Bij schilden met een centrale greep werd een opening in het midden van het houten schild gemaakt om ruimte te bieden aan de hand. Aan de voorzijde bedekte de metalen knop deze opening, terwijl aan de achterzijde een horizontale greep was bevestigd.
Dit model is historisch gezien het meest passend voor Germaanse, Angelsaksische en Viking-tijdperk schilden uit de vroege middeleeuwen. Bewaard gebleven ijzeren schildknoppen uit de 5e tot 7e eeuw vertonen uiteenlopende conische of koepelvormige profielen, brede randen en meerdere bevestigingspunten voor klinknagels. Gedurende de Vikingtijd (8e–11e eeuw) bleef de combinatie van een centrale greep en een metalen schildknop een kenmerkend element van het ronde schild.
Dit exemplaar is geen exacte replica van een specifieke archeologische vondst. Met een diameter van ongeveer 19 cm, een ondiepe koepelvormige kap en zes montagegaten fungeert het als een functionele, historisch geïnspireerde schildknop. Voor een strikt wetenschappelijke reconstructie is het raadzaam om het profiel, de diameter en het aantal klinknagels te vergelijken met een archeologische vondst uit de betreffende regio en periode.
Geperst zacht staal met een handmatig afgewerkt oppervlak
De schildknop is gemaakt van zacht staal met een dikte van ongeveer 1,9 mm. De basisvorm is geperst en vervolgens met de hand afgewerkt. Hierdoor blijven onregelmatige cirkelvormige sporen en sporen die doen denken aan hamerslagen zichtbaar. De naaf is dan ook niet op de traditionele wijze volledig met de hand uit een stuk metaal gesmeed; het betreft een geperst stalen onderdeel met een rustiek, handmatig afgewerkt oppervlak.
In het midden bevindt zich een ondiepe, koepelvormige kap met een binnendiameter van circa 13,5 cm en een diepte van 3,6 cm. Hieromheen loopt een brede, vlakke bevestigingsflens die is voorzien van zes voorgeboorde gaten. De totale buitendiameter bedraagt ongeveer 19 cm.
Hoe monteer je een schildknop (umbo)?
Dit onderdeel is bijzonder geschikt voor een rond schild met een centrale greep. Maak eerst de houten schildbasis en markeer het exacte middelpunt. Hier moet een opening komen die groot genoeg is voor je hand en de greep. Tegelijkertijd moet de rand (flens) van de schildknop de opening aan alle kanten goed afdekken.
Plaats de schildknop precies over de opening voor je hand en zorg ervoor dat de gehele rand vlak op het hout aansluit.
Markeer de zes bevestigingspunten door de voorgeboorde gaten heen.
Boor of pons gaten met de juiste diameter voor de klinknagels die je gebruikt.
Bevestig een stevige greep aan de achterkant van het schild; zorg dat er voldoende ruimte overblijft voor je hand.
Steek de klinknagels door de schildknop en de houten schildbasis.
Gebruik de meegeleverde sluitringen aan de achterkant om de druk gelijkmatig over het hout te verdelen.
Zet de klinknagels vast door ze te klinken (stuiken); werk hierbij geleidelijk en wissel af rondom de omtrek.
De uiteinden van de klinknagels moeten na het vastzetten glad zijn en mogen niet uitsteken in de ruimte waar je hand beweegt.
Test, voordat je het klinken definitief afrondt, een paar keer of je het schild goed kunt vasthouden. Er moet voldoende vrije ruimte zijn tussen de rug van je hand, je knokkels en de binnenzijde van de schildknop. Houd hierbij ook rekening met eventuele handschoenen die je draagt.
Technische specificaties
Kenmerk Details
Producttype Schildknop (umbo)
Alternatieve benamingen Vikingschildknop, middeleeuwse schildknop, handbescherming voor schilden met centrale greep
Historische inspiratie Vroegmiddeleeuwse Europese schilden
Aanbevolen periode Ca. 6e–11e eeuw, specifiek in de context van de Angelsaksische tijd en de Vikingtijd
Materiaal: Zacht staal (ongelegeerd staal)
Materiaaldikte: Ca. 1,9 mm
Productie: Geperst stalen behuizing met een handmatig aangebrachte gehamerde textuur
Buitendiameter: Ca. 19 cm
Binnendiameter van de koepel: Ca. 13,5 cm
Diepte van de koepel: Ca. 3,6 cm
Breedte van de rand (flens): Ca. 2,75 cm
Bevestigingsgaten: 6
Gewicht: ca. 480 g
Bevestiging: Vastgeklonken aan de houten schildbasis
Bevestigingsmateriaal: Klinknagels en sluitringen inbegrepen
Aanbevolen schildtype: Rond schild met een centrale greep
Historische nauwkeurigheid: Historisch geïnspireerd product; geen exacte replica van een specifieke archeologische vondst
Onderhoud en veilig gebruik
Constructiestaal is niet roestbestendig. Veeg de schildknop na gebruik volledig droog.
Bescherm het staal regelmatig met een zeer dunne laag beschermende olie of was.
Zorg er bij een volledig gemonteerd schild voor dat overtollige olie niet in het hout, leer of lakwerk trekt.
Lichte oppervlakteroest kan voorzichtig worden verwijderd met een fijn schuurmiddel; breng daarna opnieuw een beschermende anticorrosielaag aan.
Controleer voor elk gebruik de klinknagels, sluitringen, flens en schildgreep.
Gebruik geen schildknop meer die ernstig vervormd of gebarsten is, of scherpe randen heeft.
Draag een veiligheidsbril en geschikte werkhandschoenen bij het boren of klinken.
Braam montagegaten en buitenranden indien nodig af.
Klinknagels en scherpe metalen onderdelen mogen niet uitsteken in de ruimte waar de hand zich bevindt.
Een schildknop op zich maakt een schild niet automatisch geschikt voor full-contact gevechten. Voor HEMA, Buhurt, toneelgevechten of andere vormen van contact-re-enactment moet het volledige schild voldoen aan de regels van het specifieke evenement of de organisatie.
Nederlands
Duits